Toplantı Konusu:
Üretici Pazarlama Sorunları, Maliyet–Fiyat Dengesizliği ve Devlet Destek Mekanizmaları

Toplantının Gündemi

Toplantı kapsamında, üreticilerin pazarlama süreçlerinde yaşadığı ekonomik kayıplar ve yapısal sorunlar ele alınmıştır.Proje izleme faaliyetlerinden sorumlu ve tarım savunucuları: Murat Yeniay, Mustafa Güzel, Mustafa Melik, Yusuf Melik ile gerçekleşen toplantıda Şanlıurfa Ziraat Odasının, Çiftçi Temsilcilerinin ve çiftçilerin katılımıyla üreticilerin pazarlama aşamasında karşılaştıkları ana sorunlar ve çözüm önerileri tartışılmıştır.

Toplantı kapsamında, üreticilerin pazarlama süreçlerinde yaşadığı ekonomik kayıplar, artan girdi maliyetleri, enerjiye erişim sorunları ve iklim değişikliğinin tarımsal üretime etkileri ele alınmıştır.

Özellikle ürünlerin yeterli fiyattan satılamaması, artan üretim maliyetleri ve pazarlama zincirindeki aracılar temel tartışma başlıkları olmuştur.

1. Enerji ve Girdi Maliyetleri

Üreticiler, özellikle enerji maliyetlerinin Şanlıurfa’da tarımsal üretimi doğrudan tehdit eden temel sorunlardan biri olduğunu belirtmiştir. Elektrik ve mazot fiyatlarındaki artışın, sulama maliyetlerini ciddi şekilde yükselttiği ifade edilmiştir.
Mazot, gübre ve diğer girdilerde yaşanan fiyat artışlarına karşın ürün satış fiyatlarının aynı oranda artmaması, çiftçinin zarar etmesine yol açmaktadır.

2. Pamuk Üretiminde Daralma

Pamuk üretiminin Şanlıurfa için stratejik bir ürün olduğu, tekstil ve sanayi fabrikalarının temel hammaddesini oluşturduğu vurgulanmıştır. Ancak üreticiler tarafından paylaşılan verilere göre:

2024 yılında ekili pamuk alanı yaklaşık 1 milyon 9 bin dönüm iken,

2025 yılı için bu alanın yaklaşık 600 bin dönüme kadar gerilemesinin beklendiği ifade edilmiştir.

Bu düşüşün temel nedenleri arasında yüksek maliyetler, düşük kârlılık ve yetersiz destek mekanizmaları gösterilmiştir.

3. Fiyat Politikaları ve Desteklerin Yetersizliği

Üreticiler, dört yıl önce pamuğun ton fiyatının yaklaşık 20.000 TL olduğunu, bugün ise 25.000 TL seviyesine ulaştığını; ancak aynı dönemde mazot ve diğer girdi maliyetlerinin çok daha yüksek oranlarda arttığını belirtmiştir.
Devlet desteklerinin mevcut maliyetleri karşılamaktan uzak olduğu, desteklerin çiftçinin üretimde kalmasını sağlayacak düzeyde olmadığı ifade edilmiştir. Bakanlık politikalarının, ürün fiyatlarının artmaması yönünde şekillendiği; bu yaklaşımın çiftçiyi değil tüketici fiyatlarını öncelediği yönünde eleştiriler dile getirilmiştir. Kazanamayan üreticinin üretimden vazgeçtiği vurgulanmıştır.

4. İklim Değişikliği ve Tarımsal Riskler

Çiçeklenme döneminde yaşanan don olayları ve iklim değişikliğine bağlı öngörülemez hava koşullarının verimi ciddi biçimde düşürdüğü belirtilmiştir. Üreticiler, iklim risklerine karşı koruyucu ve önleyici politikaların yetersiz kaldığını ifade etmiştir.

5. Eğitim ve Teknolojiye Erişim

Şanlıurfa’da ürün bazlı tarımsal eğitim ihtiyacının yüksek olduğu, özellikle genç çiftçilere ulaşım, eğitim ve teknoloji transferi konusunda ciddi boşluklar bulunduğu dile getirilmiştir.
Hassas tarım, drone teknolojileri ve dijital tarım uygulamalarına yönelik farkındalığın artmasına rağmen, bu alanlarda yaygın ve sürdürülebilir eğitim programlarının eksik olduğu ifade edilmiştir

Toplantıda Paylaşılan Katkılar

Lavanta üretimi üzerine saha deneyimleri – Yakup Bey
Yakup Bey tarafından, lavanta üretiminde sahada karşılaşılan temel sorunlar paylaşılmıştır. Özellikle iklim koşullarına bağlı verim kayıpları, sulama yetersizliği ve hasat zamanlamasının ürün kalitesi üzerindeki etkileri vurgulanmıştır. Lavanta üretiminin katma değerli ürünlerle desteklenmediği sürece ekonomik olarak sürdürülebilir olmadığı ifade edilmiştir.

Şanlıurfa Ziraat Odası adına pazarlama ve üretim sorunlarına ilişkin değerlendirmeler – İsmail Turanoğlu
İsmail Turanoğlu, Şanlıurfa genelinde üreticilerin karşılaştığı pazarlama sorunlarına dikkat çekmiştir. Artan girdi maliyetlerine rağmen ürün fiyatlarının yeterli düzeyde artmamasının üreticiyi zarara uğrattığı belirtilmiş; özellikle pamuk üretim alanlarının hızla daralmasının bölgesel tarım ekonomisi açısından ciddi bir risk oluşturduğu ifade edilmiştir.

Organik gübre üretimi ve sürdürülebilir girdi kullanımı – Şahin Türkölmez
Şahin Türkölmez, organik gübre kullanımının hem maliyetleri düşürme hem de toprak sağlığını koruma açısından önemine değinmiştir. Kimyasal girdilere bağımlılığın üreticiyi ekonomik açıdan zorladığı, sürdürülebilir tarım için yerel ve organik girdi üretiminin desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Drone ve hassas tarım uygulamaları, yaygın eğitim faaliyetleri – Mehmet Senbayram
Mehmet Senbayram, drone teknolojileri ve hassas tarım uygulamalarının verimlilik üzerindeki olumlu etkilerini aktarmıştır. Özellikle sulama, gübreleme ve hastalık takibinde dijital teknolojilerin doğru kullanımıyla maliyetlerin azaltılabileceği ifade edilmiştir. Ayrıca genç çiftçilere ve üreticilere yönelik uygulamalı eğitimlere olan ihtiyacın arttığına dikkat çekilmiştir.

Tartışılan Çözüm Önerileri

Üretici ile alıcı arasındaki pazarlama zincirinin kısaltılması, doğrudan satış modellerinin yaygınlaştırılması

Pamuk başta olmak üzere stratejik ürünler için kamu alım garantilerinin güçlendirilmesi

Ürün fiyatlarının üretim maliyetlerini karşılayacak şekilde yeniden düzenlenmesi

Enerji, mazot ve gübre gibi temel girdilerde hedefli sübvansiyonların artırılması

İklim değişikliğine uyumlu tarım politikaları ve risk azaltıcı destek mekanizmalarının geliştirilmesi

Genç çiftçilere yönelik ürün bazlı eğitim programları ile hassas tarım teknolojilerinin yaygınlaştırılması

Sonuç

Toplantı sonucunda; pazarlama, fiyatlandırma, enerji ve iklim kaynaklı sorunların üreticinin tarımsal faaliyette kalmasını doğrudan tehdit ettiği; mevcut destek mekanizmalarının bu sorunları telafi etmekte yetersiz kaldığı tespit edilmiştir.

Çözümün, hak temelli, planlı, kamusal destekli ve sahaya hâkim tarım politikalarının geliştirilmesi ile mümkün olacağı vurgulanmıştır. Toplantıda dile getirilen sorunlar ve çözüm önerilerinin, Yerel Politika Diyaloğu – 14. Faaliyet kapsamında ilgili politika yapıcılara iletilmesine karar verilmiştir.