Μετάβαση στο περιεχόμενο
Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τεχνική επίσκεψη

Μαθήματα από την Αθήνα για πέντε επαρχίες: το δελτίο επιδόσεων της γεωργίας ακριβείας στο πεδίο

Η τεχνική επίσκεψη στην Αθήνα στις 9–12 Ιουνίου 2026, που διοργανώθηκε στο πλαίσιο του έργου «Γεωργία Ακριβείας για ένα πιο Πράσινο Αύριο: Συνηγορία για τη Βιώσιμη Γεωργία», έδωσε την ευκαιρία να διαπιστωθούν από πρώτο χέρι τα απτά οφέλη της γεωργίας ακριβείας στο πεδίο. Υπό τον συντονισμό του Συλλόγου Πράσινης Ανάπτυξης (Yeşil Kalkınma Derneği, YKD) και της TARIMKON, μια αντιπροσωπεία αγροτών, γεωπόνων και τεχνικού προσωπικού επισκέφθηκε επί τρεις ημέρες ακαδημαϊκά ερευνητικά κέντρα, καινοτόμους χώρους παραγωγής και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, με οικοδεσπότη τον Έλληνα εταίρο KEAN. Οι βασικές παρατηρήσεις της επίσκεψης έδειξαν ότι η γεωργία που βασίζεται στα δεδομένα δεν είναι απλώς μια τεχνολογική επιλογή, αλλά ένα μετρήσιμο εργαλείο παραγωγικότητας και βιωσιμότητας.

Τεχνητή νοημοσύνη: εργαλείο, όχι αυτοσκοπός

Στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τον πρώτο σταθμό της επίσκεψης, η αντιπροσωπεία παρακολούθησε την παρουσίαση που έκανε σε διεθνές συνέδριο ο Dr Philipp Wree, επικεφαλής του Τμήματος Έξυπνης Γεωργίας του Ινστιτούτου Fraunhofer. Το κεντρικό μήνυμα του Dr Wree ήταν σαφές: στη γεωργία, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά ένα εργαλείο που μεταφέρει το μάτι του ειδικού σε ακούραστα και συνεπή συστήματα. Τα παραδείγματα που παρουσιάστηκαν, από συστήματα που αναγνωρίζουν περίπου 50 είδη φυτών λειμώνων σε εικόνες από drone έως τεχνολογία τρισδιάστατης απεικόνισης που μετρά τα στάχυα του σιταριού μέσα σε δευτερόλεπτα, έδειξαν τι σημαίνει αυτή η προσέγγιση στην πράξη. Στο γεωργικό εργαστήριο του πανεπιστημίου, η αντιπροσωπεία εξέτασε σε πρακτικές συνεδρίες συστήματα με υποστήριξη GPS που παρακολουθούν ολόκληρη τη διαδικασία από τη σπορά έως τη συγκομιδή μέσω συντεταγμένων, αναλύσεις NDVI που μπορούν να προσδιορίσουν την υγεία των φυτών από δορυφορικά δεδομένα πριν τα συμπτώματα ασθενειών γίνουν ορατά με γυμνό μάτι, καθώς και χλωροφυλλόμετρα που αποκαλύπτουν τις ανάγκες ενός φύλλου σε άζωτο μέσα σε λίγα λεπτά.

Με στόχο τη σχεδόν μηδενική σπατάλη σε 61 αγροτεμάχια

Το πιο εντυπωσιακό μέρος των παρατηρήσεων ήρθε στην Agro-Farm, μια σύγχρονη γεωργική επιχείρηση. Η εκμετάλλευση εφαρμόζει παράλληλα τη συμβατική λίπανση και συστήματα λίπανσης ακριβείας με υποστήριξη λογισμικού, γεγονός που επιτρέπει την άμεση σύγκριση των δύο προσεγγίσεων. Το λογισμικό επεξεργάζεται δεδομένα ανάπτυξης σε πραγματικό χρόνο και αναλύσεις εδάφους για τις καλλιέργειες σε 61 πιλοτικά αγροτεμάχια και αναμειγνύει τα θρεπτικά στοιχεία σε έξι χωριστές δεξαμενές ανάλογα με τις ανάγκες της καλλιέργειας τη δεδομένη στιγμή· η εξατομικευμένη συνταγή που προκύπτει φτάνει απευθείας στις ρίζες των φυτών μέσω συστήματος υδρολίπανσης. Τα αποτελέσματα είναι αξιοσημείωτα: οι τοπικές εφαρμογές αποφέρουν εξοικονόμηση 25–35% στη χρήση χημικών λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, ενώ οι αναλύσεις υδατικής καταπόνησης με θερμικές κάμερες drone και ο αυτοματισμός της στάγδην άρδευσης προσφέρουν εξοικονόμηση νερού έως και 40% σε σύγκριση με τις συμβατικές μεθόδους. Η θερμική απεικόνιση μπορεί να ανιχνεύσει την υδατική καταπόνηση ημέρες πριν αρχίσει ο ορατός μαρασμός του φυτού, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να ληφθούν μέτρα πριν σημειωθεί οποιαδήποτε απώλεια απόδοσης.

Ο δρόμος για τις μικρές εκμεταλλεύσεις: οι συνεταιρισμοί

Η επίσκεψη προσέφερε επίσης σημαντικά διδάγματα από την ελληνική γεωργία, η οποία έχει παρόμοιες διαρθρωτικές συνθήκες με εκείνες της Τουρκίας. Στην Ελλάδα, όπου το ανώμαλο ανάγλυφο έχει οδηγήσει σε μικρές και κατακερματισμένες εκμεταλλεύσεις, η κυρίαρχη προσέγγιση είναι η διάδοση των τεχνολογιών γεωργίας ακριβείας μέσω συνεταιρισμών και οργανώσεων παραγωγών και όχι μέσω μεμονωμένων εκμεταλλεύσεων. Παράλληλα, η μοντελοποίηση που έχει πραγματοποιήσει η χώρα σύμφωνα με τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας δείχνει προς έναν ισορροπημένο μετασχηματισμό: εκτιμάται ότι η ευρύτερη υιοθέτηση πρακτικών γεωργίας διατήρησης, όπως η έξυπνη λίπανση και οι καλλιέργειες κάλυψης, θα μπορούσε να μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τη γεωργία κατά 4–6%.

Οι νέοι και η κοινωνία των πολιτών είναι μέρος της εξίσωσης

Στο KEAN, την οργάνωση της κοινωνίας των πολιτών με έδρα την Αθήνα που επισκέφθηκε η αντιπροσωπεία την τελευταία ημέρα του προγράμματος, εξετάστηκαν έργα Erasmus+ και έργα με στήριξη της ΕΕ για τον προσανατολισμό των νέων προς τη γεωργία και την ενσωμάτωση της κυκλικής οικονομίας στις αγροτικές περιοχές. Οι εργασίες αυτές, από εργαλεία περιβαλλοντικής εκπαίδευσης βασισμένα στο παιχνίδι έως εκπαιδεύσεις οικοεπιχειρηματικότητας, έδειξαν ότι η κοινωνική διάσταση του τεχνολογικού μετασχηματισμού είναι τουλάχιστον εξίσου σημαντική με την τεχνική υποδομή.

Θα μεταφερθούν στις πιλοτικές τοποθεσίες στην Τουρκία

Η κοινή εκτίμηση της αντιπροσωπείας είναι ότι η ίδια κουλτούρα παρατηρήθηκε και στους τρεις άξονες της επίσκεψης (ακαδημαϊκή κοινότητα, χώρος παραγωγής και κοινωνία των πολιτών): οι αποφάσεις δεν βασίζονται στη διαίσθηση αλλά σε μετρήσιμα δεδομένα. Με βάση τις παρατηρήσεις της επίσκεψης, η ατζέντα της επόμενης περιόδου περιλαμβάνει την εφαρμογή σε περιορισμένη κλίμακα, στις πιλοτικές τοποθεσίες του έργου, των δορυφορικά συνδεδεμένων συστημάτων παρακολούθησης καλλιεργειών που εξετάστηκαν στην Αθήνα και την κοινοποίηση της τεχνικής τεκμηρίωσης στους εταίρους του έργου. Οι δραστηριότητες του έργου που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Άγκυρα, στα Άδανα, στη Σμύρνη, στη Σακάρια και στη Σανλιούρφα θα συνεχιστούν, ενισχυμένες από αυτές τις εμπειρίες.