Η σύγχρονη γεωργία βιώνει αυτή τη στιγμή ένα συναρπαστικό παράδοξο: ενώ η παγκόσμια ζήτηση για βιωσιμότητα και επισιτιστική ασφάλεια αυξάνεται, τα εργαλεία φυτοπροστασίας που είναι διαθέσιμα για να καλύψουν τις ανάγκες των αγροτών της ΕΕ βρίσκονται υπό διαρκή απειλή.
Σε αυτό το τοπίο, η Ψηφιακή Γεωργία και Γεωργία Ακριβείας (DPA) αναδύεται όχι απλώς ως τάση, αλλά ως πραγματικός ακρογωνιαίος λίθος ενός τομέα που πρέπει να είναι ταυτόχρονα παραγωγικός και ανθεκτικός. Ανάμεσα στα εργαλεία που οδηγούν αυτή την επανάσταση, τα drones, ή Μη Επανδρωμένα Εναέρια Συστήματα Ψεκασμού (UASS), ξεχωρίζουν ως προηγμένα εργαλεία που επιτρέπουν στους αγρότες να συμπληρώνουν την καθιερωμένη τεχνογνωσία τους με την επιθεώρηση των αγρών και τη χαρτογράφηση της πίεσης των εχθρών των καλλιεργειών, ενώ καθιστούν επίσης δυνατή την ακριβή, εντοπισμένη επέμβαση (ανά τμήμα του αγρού).
Η ομορφιά της τεχνολογίας των drones στην εφαρμογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων έγκειται στην ικανότητά της να στοχεύει συγκεκριμένα σημεία ενός αγρού, και ιδιαίτερα δύσβατο έδαφος. Φανταστείτε να μπορείτε να ψεκάσετε έναν απόκρημνο αμπελώνα στην κοιλάδα του Ντούρο ή έναν λασπωμένο αγρό μετά από δυνατή βροχή, όπου ένα τρακτέρ σίγουρα θα κολλούσε. Πέρα από την απλή ευκολία, μιλάμε για τεράστια περιβαλλοντικά οφέλη: η χρήση drones μπορεί να μειώσει την κατανάλωση νερού κατά 90% έως 95% [1, 2], και επειδή λειτουργούν κυρίως με μπαταρία, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές άνθρακα. Επιπλέον, καθώς πετούν πάνω από την καλλιέργεια, εξαλείφουν τη ζημιά που προκαλούν τα ίχνη των τροχών του τρακτέρ, η οποία μπορεί να καταστρέψει πάνω από το 5% της σοδειάς σε καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι.
Ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που δεν έχει συμβαδίσει με τις δυνατότητες των drones να υποστηρίξουν την εφαρμογή ακριβείας
Ωστόσο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα drones παραμένουν κρυμμένα σε ένα πολύπλοκο ρυθμιστικό συρτάρι. Η ισχύουσα Οδηγία για την ορθολογική χρήση των γεωργικών φαρμάκων (SUD) κατατάσσει τα drones στον «εναέριο ψεκασμό», όρο που ιστορικά αφορούσε αεροπλάνα και ελικόπτερα· ο εναέριος ψεκασμός απαγορεύεται κατά κανόνα και επιτρέπεται μόνο με πολύ συγκεκριμένες παρεκκλίσεις. Το 2024, η Πορτογαλία, με την υποστήριξη 14 άλλων κρατών μελών, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σαφέστερες κατευθυντήριες γραμμές για τη χρήση των drones και για την ένταξη αυτών και άλλων τεχνολογιών ψηφιακής γεωργίας και γεωργίας ακριβείας στη νομική διαδικασία έγκρισης των προϊόντων. Χωρίς έναν σαφή και φιλόδοξο οδικό χάρτη που να διευκολύνει τις εφαρμογές με drones σε επίπεδο ΕΕ, υπάρχει ο κίνδυνος ορισμένα κράτη μέλη να αισθανθούν υποχρεωμένα να αναλάβουν την πρωτοβουλία αυτή σε εθνικό επίπεδο, γεγονός που θα οδηγήσει σε κατακερματισμένη προσέγγιση και σε άνισους όρους ανταγωνισμού για τους αγρότες της ΕΕ. Το αίτημα αναδεικνύει ένα επείγον πρόβλημα: η τεχνολογία προχωρά ταχύτερα από τη νομοθεσία, και η Ευρώπη πρέπει να συμβαδίσει για να παραμείνει ανταγωνιστική, όπως έχουν ήδη δείξει άλλες περιοχές.
Ένα παράθυρο ευκαιρίας
Υπάρχει τώρα μια συγκεκριμένη ευκαιρία να κλείσει αυτό το κενό.
Το Omnibus για την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών προσφέρει ένα έγκαιρο μέσο για τον εκσυγχρονισμό των κανόνων της ΕΕ, ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα την πραγματική μείωση των κινδύνων και την καινοτομία. Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να επιτραπούν οι εφαρμογές με drones, με την αποσαφήνιση των προϋποθέσεων υπό τις οποίες η εφαρμογή με drone πληροί τα ίδια κριτήρια ασφάλειας με τις επίγειες εφαρμογές και μπορεί επομένως να εγκρίνεται σε τακτική βάση. Αν αντιμετωπιστεί με πραγματισμό, το Omnibus μπορεί να συμβάλει ώστε η νομοθεσία της ΕΕ να επιτρέπει ασφαλέστερη, πιο στοχευμένη και πιο βιώσιμη χρήση των φυτοπροστατευτικών προϊόντων, αντί να περιορίζει την καινοτομία. Ωστόσο, πρέπει να εξασφαλιστεί μια πρακτική και μελλοντικά ανθεκτική προσέγγιση, ώστε οι αγρότες της ΕΕ να μπορέσουν να αξιοποιήσουν πλήρως την τρέχουσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τροποποίηση της ισχύουσας SUD, ώστε να επιτραπούν οι εφαρμογές με drones.
Πρώτον, για να αποφευχθούν άνισοι όροι ανταγωνισμού στην ΕΕ, θα πρέπει να θεσπιστεί ένα εναρμονισμένο και ενιαίο πλαίσιο σε όλα τα κράτη μέλη μόλις προσαρμοστεί η Οδηγία. Δεύτερον, δεδομένου του ταχέος ρυθμού της τεχνολογικής εξέλιξης, η κατ' εξουσιοδότηση πράξη που προβλέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να ακολουθεί μια προσέγγιση βασισμένη σε κριτήρια και όχι την προσέγγιση του «θετικού καταλόγου συγκεκριμένων drones», ώστε να προκύψει ένα σύνολο κανόνων ανθεκτικό στο μέλλον. Τέλος, θα πρέπει επίσης να καταρτιστεί ένας σαφής οδικός χάρτης με ενδιάμεσα βήματα για τη θέσπιση του πλαισίου της ΕΕ που θα καταστήσει δυνατές τις εφαρμογές με drones. Ο οδικός αυτός χάρτης θα πρέπει επίσης να παρέχει σαφείς οδηγίες στα κράτη μέλη για τη χορήγηση παρεκκλίσεων για εφαρμογές με drones πριν από την έκδοση της κατ' εξουσιοδότηση πράξης, καθώς και οδηγίες στους ενδιαφερόμενους φορείς σχετικά με το είδος των δεδομένων που πρέπει να παραχθούν για την αξιολόγηση των κινδύνων που συνδέονται με τις εφαρμογές με drones.
Η ένταξη της τεχνολογίας των drones στην εργαλειοθήκη των τεχνικών εφαρμογής θα προσφέρει στους αγρότες μια επιπλέον λύση προσαρμοσμένη σε δύσκολες συνθήκες καλλιέργειας, καθώς και ένα οικονομικά αποδοτικό εργαλείο για χρήσεις ακριβείας. Για να επιτευχθεί αυτό, χρειαζόμαστε ένα ρυθμιστικό πλαίσιο που επιτρέπει την καινοτομία και αναγνωρίζει τις συναρπαστικές δυνατότητες των drones να υποστηρίξουν τις ανάγκες της εφαρμογής ακριβείας.
Η βιώσιμη παραγωγή τροφίμων πρέπει να καθοδηγείται από την επιστήμη, την καινοτομία και έναν πραγματισμό που δίνει στους αγρότες τα καλύτερα εργαλεία του 21ου αιώνα.
Τα drones είναι μέρος αυτού του μέλλοντος. Ήρθε η ώρα να τα αφήσουμε να πετάξουν.



